Copyrights @ Journal 2014 - Designed By Templateism - SEO Plugin by MyBloggerLab

15/01/18

, , ,

‘INTEMPERIE’


[Texto en castellano debajo]

A brutalidade, a sucidade e a podremia, simbólica e literal, están arredor dos personaxes de Intemperie, pegadas a eles. Javi Rey, na súa adaptación gráfica, consegue trasladar fielmente a (magnífica) novela homónima de Jesús Carrasco, todo un éxito internacional publicado en España por Seix Barral en 2012 e que nada ten que ver cun bestseller típico. Porén, a través dun estilo visual que en máis dunha ocasión trae á cabeza o de François Boucq (co seu gusto polos personaxes desgairados e feístas que nos sitúan nun certo realismo sucio), e cun protagonista cuxa cara tamén relembra dalgunha forma os nenos do Paracuellos de Carlos Giménez, Rey fai que a expresión gráfica de toda a crueza contida na narración orixinal non acabe por afogar o lector: a escrita dunha novela ofrece ao lector, como é habitual, todo tipo de información acerca de motivacións dos personaxes e de todo tipo de elementos postos en escena, mais a súa conversión a imaxe pode chegar a resultar «demasiado gráfica» e difícil de dixerir, e mesmo anular o conxunto da historia na percepción do lector ou do espectador. Javi Rey logra evitar isto, ao tempo que conserva a fidelidade á atafegante rudeza orixinal.

A novela Intemperie, como —creo que acertadamente— indican os textos promocionais da editorial, podería ser un cruzamento entre Miguel Delibes e Cormac McCarthy. Nalgún lugar da meseta castelá, nalgún momento indeterminado durante unha seca extrema e interminable que acabou por despoboar aldeas e vilas enteiras, un neno foxe da súa casa, do mundo hostil dos adultos, e na súa fuxida pola chaira case desértica, que representa un obstáculo máis grande do que nunca podería pensar para a súa fuga, encóntrase cun vello cabreiro que resultará ser, dalgún xeito, a figura adulta do mentor que non chegara a coñecer.

Javi Rey enfróntase como adaptador a un problema semellante ao que tiveron Karasik e Mazzucchelli ao versionar a Auster: facer uso de extractos literais dos textos da novela (naquel caso por petición de Auster; neste caso intúo que por iniciativa propia), e conseguir que o resultado acabe sendo algo máis que unha simple ilustración do texto orixinal con viñetas. Naquela Cidade de cristal, referencia xa no campo da novela gráfica como adaptación dunha novela de autor consagrado, había ademais unha certa necesidade de «dar o dó de peito» para resistir os prexuízos existentes fronte aos cómics á hora de medirse nun «ti a ti» coa literatura escrita, e talvez por iso o resultado foi notable mais, se se me permite, un chisco frío e artificial, demasiado dedicado a demostrar as posibilidades do medio, ata o punto de deixar demasiado á vista as costuras da adaptación. Pola contra, iso non ocorre coa versión de Intemperie: Rey emprega extractos do texto orixinal para dar un lixeirísimo toque de narración non visual, pero o groso da historia é pura narrativa gráfica, sen alardes nin exhibicionismos, pero moi reflexionada e efectiva, con solucións moi ambiciosas detrás da súa aparente sinxeleza, e consegue transfundir o tempo da novela na súa adaptación, e captar o espírito de todos e cada un dos personaxes de forma realmente maxistral. A introdución de breves labaradas de fantasía (os momentos oníricos, a visión monstruosa do personaxe do alguacil) traduce a imaxe as percepcións do protagonista, e o emprego da posta en páxina, o simbolismo, o uso expresivo das cores e certas licenzas estruturais con respecto ao orixinal acaban por facer unha obra persoal, que é de autor aínda sendo unha adaptación doutra obra de autor. En resumidas contas, todo un exemplo de adaptación con personalidade propia, o que a fai valiosa por si soa, sen dependencia da novela orixinal.

Javi Rey (baseado na novela de Jesús Carrasco): Intemperie. Barcelona: Planeta Cómic, 2016. 152 pp., cor, 25 euros.


[texto en castellano]
La brutalidad, la suciedad y la podredumbre, simbólica y literal, están alrededor de los personajes de Intemperie, pegadas a ellos. Javi Rey, en su adaptación gráfica, consigue trasladar fielmente la (magnífica) novela homónima de Jesús Carrasco, todo un éxito internacional publicado en España por Seix Barral en 2012 y que nada tiene que ver con un bestseller al uso. Sin embargo, a través de un estilo visual que en más de una ocasión trae a la cabeza el de François Boucq (con su gusto por los personajes desgarbados y feístas que nos sitúan en un cierto realismo sucio), y con un protagonista cuya cara también recuerda de alguna forma a los niños del Paracuellos de Carlos Giménez, Rey hace que la expresión gráfica de toda la crudeza contenida en la narración original no acabe por ahogar al lector: la escritura de una novela ofrece al lector, como es habitual, todo tipo de información acerca de motivaciones de los personajes y de todo tipo de elementos puestos en escena, pero su conversión a imagen puede llegar a resultar «demasiado gráfica» y difícil de digerir, e incluso anular el conjunto de la historia en la percepción del lector o del espectador. Javi Rey logra evitar esto, al tiempo que conserva la fidelidad a la asfixiante rudeza original.

La novela Intemperie, como —creo que acertadamente— indican los textos promocionales de la editorial, podría ser un cruce entre Miguel Delibes y Cormac McCarthy. En algún lugar de la meseta castellana, en algún momento indeterminado durante una sequía extrema e interminable que ha acabado por despoblar aldeas y pueblos enteros, un niño huye de su casa, del mundo hostil de los adultos, y en su huida por la llanura casi desértica, que representa un obstáculo más grande de lo que nunca podría haber pensado para su fuga, se encuentra con un viejo cabrero que resultará ser, de algún modo, la figura adulta del mentor que no había llegado a conocer.

Javi Rey se enfrenta como adaptador a un problema semejante al que tuvieron Karasik y Mazzucchelli al versionar a Auster: hacer uso de extractos literales de los textos de la novela (en aquel caso por petición de Auster; en este caso intuyo que por iniciativa propia), y conseguir que el resultado acabe siendo algo más que una simple ilustración del texto original con viñetas. En aquella Ciudad de cristal, referencia ya en el campo de la novela gráfica como adaptación de una novela de autor consagrado, había además una cierta necesidad de «dar el do de pecho» para resistir los prejuicios existentes frente a los cómics a la hora de medirse en un «tú a tú» con la literatura escrita, y tal vez por eso el resultado fue notable pero, si se me permite, un poco frío y artificial, demasiado dedicado a demostrar las posibilidades del medio, hasta el punto de dejar demasiado a la vista las costuras de la adaptación. Por el contrario, eso no ocurre con la versión de Intemperie: Rey emplea extractos del texto original para dar un ligerísimo toque de narración no visual, pero el grueso de la historia es pura narrativa gráfica, sin alardes ni exhibicionismos, pero muy reflexionada y efectiva, con soluciones muy ambiciosas detrás de su aparente sencillez, y consigue transfundir el tempo de la novela en su adaptación, y captar el espíritu de todos y cada uno de los personajes de forma realmente magistral. La introducción de breves fogonazos de fantasía (los momentos oníricos, la visión monstruosa del personaje del alguacil) traduce a imagen las percepciones del protagonista, y el empleo de la puesta en página, el simbolismo, el uso expresivo de los colores y ciertas licencias estructurales con respecto al original acaban por hacer una obra personal, que es de autor aun siendo una adaptación de otra obra de autor. En resumidas cuentas, todo un ejemplo de adaptación con personalidad propia, lo que la hace valiosa por sí sola, sin dependencia de la novela original.

Javi Rey (basado en la novela de Jesús Carrasco): Intemperie. Barcelona: Planeta Cómic, 2016. 152 pp., color, 25 euros.

19/04/17

, , ,

‘CÓMICS ESENCIALES 2016’


[Texto en castellano debajo]
Son membro da Asociación de Críticos y Divulgadores del Cómic de España (ACDCómic) desde a súa fundación. Sempre me considerei máis divulgador que crítico, e non precisamente porque vexa con maos ollos a figura do crítico, senón antes ben ao contrario, porque creo que o crítico debe ser unha persoa cunha formación tan vasta e un criterio tan ben formado que moi pouca xente pode permitirse realmente o apelativo; a isto hai que engadir que o crítico ten de ter a valentía de facer as súas valoracións con total honestidade e sabendo que probablemente, aínda que tratase de ser o máis respectuoso e medido nas súas apreciacións, moita xente (non só autores: tamén organizadores, editores...) non vai aceptar nada por debaixo da máxima puntuación. Creo na crítica como algo imprescindible para calquera medio, e celebro a vitalidade actual da crítica de cómic.

A revista Jot Down e mais a ACDCómic acaban de editar un anuario, Cómics esenciales 2016, en que participo con dous artigos: «Ciencia ficción en todo su esplendor», sobre a serie ¡Universo! de Albert Monteys, e «La distopía es hoy», sobre o volume Gran Hotel Abismo, de Marcos Prior e David Rubín. A asignación de títulos aos articulistas fíxose a partir da lista de Esenciales que publica semestralmente a asociación. Son un centenar de textos sobre outras tantas obras (ademais de varios artigos de fondo e unha entrevista a Ana Galvañ e Paco Roca).

Ao igual que as listas persoais do «mellor do ano», unha lista colectiva non deixa de ser un constructo a partir do cal descubrir cousas, ou iniciar debates sobre que é ou non é o que se pode considerar o mellor ou o máis destacable (e que criterios fan que sexa destacable, que non necesariamente teñen que ser a calidade intrínseca, senón tamén unha serie de factores externos). En calquera caso, está claro que se unha asociación como esta ten sentido é para comezar a ofrecer plataformas de referencia que permitan ir asentando a crítica de cómic, nun momento en que a crítica de calquera outro medio non goza precisamente do espazo que debería, polo que iniciativas como este anuario —ou o estudo sobre cómic dixital editado hai uns meses— son moi boas noticias para o sector.

Cómics esenciales 2016. Un anuario de ACDCómic & Jot Down, Barcelona/Sevilla: Wabi Sabi Investments, 2017
Anexo: outra reflexión miña sobre a crítica, publicada na columna «Entre as viñetas» de Culturagalega.org (comprobo agora que do texto desapareceron as raias, o que afecta bastante á puntuación): «A crítica, ese mal necesario» (2008)



[Texto en castellano]
Soy miembro de la Asociación de Críticos y Divulgadores del Cómic de España (ACDCómic) desde su fundación. Siempre me he considerado más divulgador que crítico, y no precisamente porque vea con malos ojos la figura del crítico, sino más bien al contrario, porque creo que el crítico debe ser una persona con una formación tan vasta y un criterio tan bien formado que muy poca gente puede permitirse realmente el apelativo; a esto hay que añadir que el crítico tiene que tener la valentía de hacer sus valoraciones con total honestidad y sabiendo que probablemente, aunque haya tratado de ser lo más respetuoso y medido en sus apreciaciones, mucha gente (no solo autores: también organizadores, editores...) no va a aceptar nada por debajo de la máxima puntuación. Creo en la crítica como algo imprescindible para cualquier medio, y celebro la vitalidad actual de la crítica de cómic.

La revista Jot Down y la ACDCómic acaban de editar un anuario, Cómics esenciales 2016, en el que participo con dos artículos: «Ciencia ficción en todo su esplendor», sobre la serie ¡Universo! de Albert Monteys, y «La distopía es hoy», sobre el volumen Gran Hotel Abismo, de Marcos Prior y David Rubín. La asignación de títulos a los articulistas se hizo partir de la lista de Esenciales que publica semestralmente la asociación. Son un centenar de textos sobre otras tantas obras (además de varios artículos de fondo y una entrevista a Ana Galvañ y Paco Roca).

Al igual que las listas personales de «lo mejor del año», una lista colectiva no deja de ser un constructo a partir del cual descubrir cosas, o iniciar debates sobre qué es o no es lo que se puede considerar lo mejor o lo más destacable (y qué criterios hacen que sea destacable, que no necesariamente tienen que ser la calidad intrínseca, sino también una serie de factores externos). En cualquier caso, está claro que si una asociación como esta tiene sentido es para comenzar a ofrecer plataformas de referencia para ir asentando la crítica de cómic, en un momento en que la crítica de cualquier otro medio no goza precisamente del espacio que debería, por lo que iniciativas como este anuario —o el estudio sobre cómic digital editado hace unos meses— son muy buenas noticias para el sector.

Cómics esenciales 2016. Un anuario de ACDCómic & Jot Down, Barcelona/Sevilla: Wabi Sabi Investments, 2017
Anexo: otra reflexión mía sobre la crítica, publicada (en gallego) en la columna «Entre as viñetas» de Culturagalega.org (compruebo ahora que
desaparecieron las rayas del texto, lo que afecta bastante a la puntuación): «A crítica, ese mal necesario» (2008)


24/03/17

, , , , ,

‘PSICONAUTAS, LOS NIÑOS OLVIDADOS’



[texto en castellano debajo]

Gañou numerosos premios en festivais internacionais, e nas últimas semanas tamén do Goya á mellor película de animación, mais o seu currículo non evitou que a súa presenza na carteleira fóra de grandes capitais fose breve e en condicións pouco adecuadas (a segunda e derradeira semana na Coruña xa só se proxectaba na sesión das 16:00). Certamente, Psiconautas, los niños olvidados, dirixida por Alberto Vázquez e Pedro Rivero, non é unha película fácil nin para grandes públicos, pero é probable que a (importantísima) evolución do cinema de animación e do seu público nestes últimos anos aínda non conseguise vencer algunhas fronteiras mentais. É unha mágoa, porque Psiconautas é cinema de altura, non unha simple anécdota de animación para adultos.

Baseada na novela gráfica publicada por Alberto Vázquez en 2006, esta versión cinematográfica supón unha ollada máis madura á mesma historia, con engadidos que potencian a súa forza. Se a curtametraxe Birdboy (2011), que dirixiron tamén Vázquez e Rivero, supuña un máis que notable primeiro achegamento a ese universo e demostraba que era posible a calidade na animación a partir de medios limitados, esta versión en longametraxe é xa a constatación de que o bo cinema animado pode facerse cun equipo reducido en que moitos dos creativos gráficos (entre eles, nada máis e nada menos que outros ilustradores do talle de Martín Romero, Giovanna Lopalco, Alberto Guitián ou José Domingo) realizan varios labores na produción, en lugar de estaren centrados nun só campo (fondos, iluminación...), como é habitual nestes casos. A base técnica da animación da longa recupera un pouso máis tradicional con respecto á curtametraxe (máis de debuxo fotograma a fotograma que de movementos vectoriais, para entendernos), ao igual que a aparencia afonda aínda máis nos xeitos analóxicos, aínda que esta sexa unha película dixital.

O filme incorpora á dura historia contada pola novela gráfica un elemento dalgún modo redentor, que introduce cando menos unha pinga de luz nesta sombría e opresiva historia: un refuxio que pode representar a reconquista da natureza, cun novo ciclo despois da morte, e que conecta (conceptual e incluso graficamente) con universos propios do Miyazaki máis panteísta. Este elemento non representa, porén, ningunha dulcificación da historia, que mesmo agudiza os seus contrastes ao acadar tons próximos ao cinema de terror cunhas poderosísimas escenas que condensan elas soas o horror contido nos personaxes e especialmente en Birdboy.

O feito de a historia estar protagonizada polo que tradicionalmente se denominaba funny animals permite que se transmita de forma xenuína todo un ambiente atafegante que dalgún xeito, aínda que sexa afastado, nos resulta punzantemente familiar: esa sensación de necesidade de fuxida propia do adolescente, ou esoutra do descubrimento dos perigos que asexan nese exterior ao que se quere fuxir. A animación, como a ilustración, consegue traducir sensacións que a fotografía en moitos casos tapa coa propia exposición evidente daquilo que consideramos o horror. 


[texto en castellano]

Ganó numerosos premios en festivales internacionales, y en las últimas semanas también del Goya a la mejor película de animación, pero su currículo no evitó que su presencia en la cartelera fuera de grandes capitales fuese breve y en condiciones poco adecuadas (la segunda y última semana en A Coruña ya solo se proyectaba en la sesión de las 16:00). Ciertamente, Psiconautas, los niños olvidados, dirigida por Alberto Vázquez y Pedro Rivero, no es una película fácil ni para grandes públicos, pero es probable que la (importantísima) evolución del cine de animación y de su público en estos últimos años todavía no haya conseguido vencer algunas fronteras mentales. Es una pena, porque Psiconautas es cine de altura, no una simple anécdota de animación para adultos.

Basada en la novela gráfica publicada por Alberto Vázquez en 2006, esta versión cinematográfica supone una mirada más madura a la misma historia, con añadidos que potencian su fuerza. Si el cortometraje Birdboy (2011), que dirigieron también Vázquez y Rivero, suponía un más que notable primer acercamiento a ese universo y demostraba que era posible la calidad en la animación a partir de medios limitados, esta versión en largometraje es ya la constatación de que el buen cine animado puede hacerse con un equipo reducido en que muchos de los creativos gráficos (entre ellos, nada más y nada menos que otros ilustradores de la talla de Martín Romero, Giovanna Lopalco, Alberto Guitián o José Domingo) realizan varias labores en la producción, en lugar de estar centrados en un solo campo (fondos, iluminación...), como es habitual en estos casos. La base técnica de la animación del largo recupera un poso más tradicional con respecto al cortometraje (más de dibujo fotograma a fotograma que de movimientos vectoriales, para entendernos), al igual que la apariencia ahonda todavía más en los modos analógicos, aunque esta sea una película digital.

El filme incorpora a la dura historia contada por la novela gráfica un elemento de algún modo redentor, que introduce cuando menos una pizca de luz en esta sombría y opresiva historia: un refugio que puede representar la reconquista de la naturaleza, con un nuevo ciclo después de la muerte, y que conecta (conceptual e incluso gráficamente) con universos propios del Miyazaki más panteísta. Este elemento no representa, sin embargo, ninguna dulcificación de la historia, que hasta agudiza sus contrastes al conseguir tonos próximos al cine de terror con unas poderosísimas escenas que condensan ellas solas el horror contenido en los personajes y especialmente en Birdboy.

El hecho de que la historia esté protagonizada por lo que tradicionalmente se denominaba funny animals permite que se transmita de forma genuina todo un ambiente asfixiante que de algún modo, aunque sea lejano, nos resulta punzantemente familiar: esa sensación de necesidad de huida del adolescente, o esa otra del descubrimiento de los peligros que acechan en ese exterior al que se pretende huir. La animación, como la ilustración, consigue traducir sensaciones que la fotografía en muchos casos tapa con la propia exposición evidente de aquello que consideramos el horror.

04/10/16

, , , ,

‘EL BOSCO’, DE MARCEL RUIJTERS


[Texto en castellano debajo]

Marcel Ruijters foi un dos habituais participantes na Expofanzines de Ourense, e no primeiro número d’O Fanzine das Xornadas publicáronse, en versión galega, varias páxinas da súa serie Dr Molotow, no que creo que debeu de ser a súa primeira edición nalgunha das linguas peninsulares. Publicar en holandés probablemente dificultou a difusión internacional das súas obras, mais o certo é que tamén ten publicado varias traducións no mercado anglosaxón e aínda así apenas entrara no do español e o portugués (si houbo polo menos unha edición do seu Trogloditas en Edições Polvo en 2001, e outra da súa adaptación do Inferno de Dante pola Mmmnnnrrrg en 2012). Por iso levei unha grata sorpresa cando souben, non sen certo atraso, que había unha obra súa editada en castelán, curiosamente posta no mercado español por unha editora colombiana.

Coñecendo os rexistros gráficos que ten practicado Ruijters, especialmente nas súas obras máis experimentais, non resulta nada estraño o seu interese pola obra do pintor Jeroen van Aken, alcumado Jheronimus Bosch, artista único dese momento límite entre a Idade Media e a Moderna. Non obstante, este libro vai moito máis alá do que podería chegar a entenderse como un tributo a certas fontes e inspiracións gráficas (a arte medieval en xeral), e resulta un achegamento ficcionado de primeira orde ao xenial artista neerlandés moi ben articulado narrativamente. El Bosco (Jheronimus, no seu título orixinal) é unha novela gráfica fortemente documentada, produto de catro anos de traballo, que resulta ideal para aproximarse ao artista na súa sociedade, nun retrato íntimo que non cae nin na biografía de tipo haxiográfico nin no didactismo. A pesar de estar ateigada de múltiples referencias que axudan a dotar de verismo e profundidade a contextualización da historia que conta, estas non chegan a atrancala ou a restar comprensión ao lector que non saiba interpretalas no momento en que aparecen: constitúen unha sorte de segundo nivel de lectura que enriquece o primeiro sen estorbar unha lectura fluída. Ruijters tamén aborda o proceso creativo do pintor e mesmo desmonta razoadamente algúns mitos historiográficos creados ao seu redor (resulta moi recomendable a ese respecto esta entrevista realizada por Paul Gravett).

O retrato da Europa urbana tardomedieval que fai o libro non pode ser máis demoledor, e axuda a comprender o imaxinario pictórico de Jheronimus Bosch. O estilo gráfico de Ruijters, que pode sorprender a quen non o coñeza polo seu uso extensivo da caricatura feísta, funciona á perfección desde a primeira páxina para unha narración que se podería definir como naturalista, aínda que non dubide tampouco en mesturar soños e alucinacións nos momentos precisos.

Podemos dicir que a novela gráfica El Bosco é o contrapunto perfecto a El tríptico de los encantados, de Max. Mentres este optou por un (magnífico) achegamento, case minimalista, ao pintor desde os temas e as obsesións rastrexables na súa obra —é dicir, dunha perspectiva netamente imaxinaria—, Ruijters fixo un auténtico tratado do (posible) lado humano do artista, aínda que sen esquecer a súa vertente fantástica, irrenunciable nun caso como o de Jheronimus Bosch. Vale a pena ler conxuntamente as dúas obras; non é casualidade que Max inclúa de forma explícita na bibliografía do seu libro a edición inglesa desta novela gráfica de Ruijters.

Marcel Ruijters: El Bosco, Rey Naranjo Editores, 2016. 19,90 euros




27/09/16

, , , ,

‘BINOMIOS FANTÁSTICOS’, DE MIGUEL ROBLEDO


[Texto en castellano debajo] 
 A obra de Miguel Robledo é aínda unha gran descoñecida para o gran público, por desgraza. A súa única monografía, Vilaverzas (Faktoría K de Libros, 2006, recompilación de parte das BD publicadas previamente na revista Golfiño) está descatalogada; o seu traballo tense repartido desde os noventa por libros de texto, producións multimedia e audiovisuais en moitos casos frustradas (como a serie para televisión Ventura na illa de Hypnos ou a longametraxe Holly Night) e diversas publicacións, como BD Banda, onde apareceu por entregas a súa primeira historia longa da serie Os Cabezóns e unha continuación que quedou inconclusa, e Polaqia chegou a editarlle un caderno de bosquexos dentro da súa colección Sketchbook. Nos últimos anos, podemos ver escintileos do xenio deste artista a través dos traballos para moitas das portadas de Eurisaces Editora, e para láminas e outros obxectos producidos pola allaricense libraría Aira das Letras (como a máis que recomendable Axenda ilustrada que aínda pode conseguirse alí), e chegou a publicar varios capítulos dun novo cómic («As viaxes de Iria») na falida revista Oink!

Ao contrario que outros moitos artistas (mesmo algúns grandes artistas), Robledo non deixa de evolucionar cos anos, e ademais faino cara a mellor; se desde sempre foi un dos imprescindibles da BD e a ilustración galegas, hoxe por hoxe sumou á súa mestría aínda maior plasticidade e dinamismo. A súa imaxinación portentosa, que nos leva a mundos netamente propios, desde hai un tempo posúe ademais un halo de misterio difícil de igualar. Binomios fantásticos recolle en papel precisamente parte desta faceta da súa obra, que pode apreciarse a diario a través das súas webs e redes sociais. O volume fai uso do revitalizado concepto do libro ilustrado para público adultoque tantas posibilidades ten aberto nestes últimos anos até engarzarse, sen límite claramente definido, coa banda deseñada—, e faino aplicando o principio do «binomio de conceptos» de Gianni Rodari, dando unha identidade e un fondo a unhas ilustracións fantásticas xa de por si evocadoras. O libro ten como principal baza esa combinación de breves explicacións, case microrrelatos, que se confrontan e dan un novo sentido aos personaxes que pululan polas súas páxinas. A faísca procedente da unión de textos e imaxes provoca pequenos lóstregos na mente do lector. Unha delicia de obrigada lectura que hai que agradecer ao interese dos libreiros ourensáns Sindicato del Cómic.

Miguel Robledo: Binomios fantásticos. Una colección de personajes improvisados con microhistoria adosada, Sindicato del Cómic, 2016. 10 euros


19/09/16

,

A GUÍA NINJA DO ILUSTRADOR

 [Texto en castellano debajo] 

Un dos proxectos en que andei metido estes últimos meses é A Guía Ninja do Ilustrador. Desenvolvida pola AGPI baixo a coordinación de Alberto Guitián, o propósito da guía era ofrecer en «pílulas» a información que xa se viñera facilitando desde as asociacións de ilustradores a través de diversas publicacións (e que fora extractada e posta ao día en 2012 no Nuevo libro blanco). As pílulas buscaban chegar primeiro a través dun golpe visual, en moitos casos de humor gráfico, transmitindo mensaxes moi sintéticas que poderían converterse en virais a través das redes. Estas imaxes eran só a «avanzada» dun pequeno artigo onde se comentaban brevemente eses temas, e que á súa vez conducía a ligazóns a outros textos e documentos con maior información. Así, ao longo de dez semanas, a web específica da guía foi publicando artigos que conformaron un «decálogo» con algúns dos temas que máis poden preocupar aos ilustradores, especialmente aos que están a comezar, mais non só. A derradeira etapa foi recompilar todo iso nun documento PDF, con versión en galego e en castelán, e nun folleto de 36 páxinas en papel (este só en galego) que foi presentado durante o pasado Viñetas.

Como digo, practicamente todo é coñecido para quen lese as publicacións previas de FADIP e as asociacións, pero aínda así hai novidades, como un achegamento maior ás posibilidades existentes para quen se enfronte a un caso de plaxio ou uso indebido, ou a unha falta de pagamento, e algúns datos (a favor e en contra) das «cooperativas de facturación», que desde hai uns anos aparecen como opción posible para quen non se pode dar de alta no réxime de autónomos. O certo é que o traballo de concisión non foi pequeno, e houbo que traballar duro para conseguir uns textos que, ao tempo que breves e atractivos, fosen rigorosos, para loitar contra informacións pouco documentadas que seguen a circular pola rede, caso da suposta cantidade máxima de facturación a partir da cal hai que darse de alta en autónomos (non existe tal cousa, ou polo menos non é exactamente así). Podemos dicir que de momento está a ser un éxito: á parte das máis de 9000 descargas dos PDF, a percepción da acollida é moi boa, e o mellor de todo é que este proxecto ademais pon en valor a documentación xerada anteriormente, que nalgúns casos pasou un pouco desapercibida, como é o caso da guía para clientes (inspirada na proposta pola AOI británica) que se incluíu no seu momento no Nuevo libro blanco.


12/09/16

, ,

‘LA CARRETA DEL DIABLO’, DE FERNANDO LLORENTE


[Texto en castellano debajo]
A carreta do Diaño foi a historia gañadora do Premio Castelao de Banda Deseñada 2015, concedido pola Deputación da Coruña; aínda sen publicación en lingua galega, está dispoñible desde hai varios meses na súa versión en castelán a través da plataforma de edición baixo demanda de Amazon. Fernando Llorente, o seu autor, nacido nas Palmas en 1956 e residente en terras galegas desde os primeiros noventa, leva xa moitos anos dedicado á ilustración en publicidade, en animación e sobre todo no ámbito editorial, mais esta é a súa primeira incursión coñecida no mundo da banda deseñada. Grazas a este premio quedou claro que estabamos a perder un auténtico talento nos cómics, vista a capacidade narrativa que demostra nesta obra. A aparente simplicidade dos seus debuxos (que queda totalmente desmentida coa soltura dos seus movementos, a composición dos seus encadres e a profundidade a partir do uso da sombra) crea unha engrenaxe perfecta na maioría das 156 páxinas da historia, que engancha o lector inmediatamente nunha trama de corte fantástico, con humor burlón e descrido, nun discurso de ritmo relaxado, co ton adecuado e o suficiente aire para que os personaxes poidan expresarse cos seus diálogos de frases breves e chispeantes. A historia está contada a dúas viñetas por páxina na súa práctica totalidade, polo que é máis curta do que pode parecer; non obstante, este emprego autoimposto das dúas viñetas crea unha estrutura que funciona moi ben para o relato, beneficiado por un ritmo que acompasa a lectura dunha narración moi marcadamente visual.
Como en moitos célebres casos da literatura, pero especialmente dos medios visuais como o cinema e a banda deseñada, Llorente fai uso dunha chaira, un páramo, para situar os seus personaxes. Quizá porque o afastamento de toda realidade social neses espazos desérticos permite centrar a historia nuns personaxes concretos sen necesidade de artificios. Neste caso, a busca das portas do Ceo por parte dunha peculiar comunidade monástica, ambientada nun lugar indefinido nun momento indeterminado posterior ao medievo, serve para falar, de forma lixeira e desenfadada, sobre grandes temas da humanidade (o ben e o mal, a relatividade e a futilidade da existencia humana). No universo de Llorente, poboado por personaxes caricaturizados pero que reflicten á perfección —niso consiste unha boa caricatura— caracteres ben recoñecibles, danse cita o ben e o mal, e a estupidez humana, disfrazada en moitas ocasións de calquera dos dous anteriores. A relixión como forma de afrontar esas grandes cuestións que atormentan a humanidade no espiritual, pero tamén como escusa para levar a cabo as accións máis materiais e irracionais. Desde os ollos dun demo, que diriamos que veñen ser os do lector contemporáneo, a canalización desa busca á que se dedican en corpo e alma os monxes itinerantes é tan absurda como a teimuda compulsión pirómana dos membros da tamén caricaturesca santa inquisición. 

Certo que á historia lle faltaría certo desenvolvemento argumental, o que fai que a resolución semelle un pouco apresurada despois dunha exposición inicial (a primeira metade) rabiosamente fresca e interesante. Algunhas partes da trama parecen estar pedindo unha maior extensión, con ideas e personaxes que aínda terían moito máis que contar; porén, o contido é de por si destacabilísimo, especialmente se temos en conta que se trata da primeira obra do seu autor.
En breve aparecerá, espero, a versión en galego, e seguramente nela se poderá desfrutar de todo o esplendor das súas luces, pois a edición de Amazon, aínda que cumpre todos os requisitos de calidade, está máis pensada para novela no seu sentido estrito (é dicir, só texto) que para novela gráfica, aínda que a cambio permite un prezo de venda inmellorable. E oxalá este sexa só o primeiro de moitos traballos en banda deseñada de Fernando Llorente. 


Fernando Llorente: La carreta del Diablo, Amazon, 2016. 7,90 euros